Cumartesi, Ağustos 24, 2019
Viski Defterim

Dikey Tadım Nedir?

Viski tadımı yapan ve farklı viskileri deneyimlemekten hoşlanan kişilerin sıklıkla kullandığı bir terim var: Dikey Tadım. Açıkçası şarap, viski, bira gibi fermentasyon ve/veya damıtım ile üretilen pek çok alkollü içecek ile yapılabilecek tadım etkinlikleri içerisinde kişisel olarak en keyif aldığım tadım şekli “dikey tadım”dır. Peki dikey tadım nedir ve nasıl yapılır?

Viski üretimi, pek çok farklı adımdan oluşan oldukça zahmetli ve zor bir süreçtir. Arpanın seçiminden, fermantasyon için kullanılan bakterinin seçimine kadar pek çok değişik faktör viskinin tadına, kalitesine etki eder. İçinde beklediği fıçının yapısı, bekleme koşulları, baş harmancının harmanı hazırlarken seçtiği farklı fıçıların kombinasyonu ve daha binlerce faktör viskinin tadına etki eder. Bu sebeple aynı viskinin birer sene arayla üretilmiş aynı marka mahsülleri bile birbirinden farklı olabilir. Örnek vermek gerekirse 2011 senesinde şişelenen 12 yıllık Glenfiddich ile 2012 senesinde şişelenmiş 12 yıllık Glenfiddich bir biri ile özdeş viskiler değildir. Uzun vadede tat üzerinde etkisi olan değişkenlerin farkı daha net görülebileceği için, belki 2011 ve 2012 senesinde şişelenmiş aynı marka mahsüllerin farkını anlamak o kadar kolay olmayabilir ama, 2012 ile 1972 üretimi aynı marka viski için aradaki farklar daha kolay ifade edilebilir durumdadır.

Dikey tadım, aynı üreticiden çıkmış, tek bir markanın, farklı yıllara ait mahsüllerinin karşılaştırıldığı tadım etkinliğidir. Bir örnek vermek gerkirse Glenfiddich 15 yıl olgunlaştırılmış viskinin 1992 – 1998 arasında şişelenmiş mahsüllerini “klasik rezerv”, 1998-2008 arası şişeleniş mahsüllerini “solera rezerv”  ve 2008 sonrası üretimlerini de Glenfiddich 15 olarak tanıyoruz. Bu viskilerin tamamı Glenfiddich 15 ancak 1994, 2000 ve 2010 üretimi üç şişe Glenfiddich 15 bulabilirseniz, damıtım evinin son 25 yıl içerisinde nasıl bir değişim geçirdiğini aynı tadım etkinliğinde deneyimleme şansınız olur. İşte bu tip tadımlara dikey tadım diyoruz.

dikey tadım

Tabi her zaman bu kadar değerli ve nadir bulunan viskileri bulmak mümkün olamayacağı için dikey tadımın “derinliği” bu derece yüksek olmayabilir. Sonuç itibariyle eğer aynı sene şişelenmiş Glenfiddich 12, 15, 18 ve 21 yıl olgunlaştırılmış mahsüllerden birer şişe alıp kıyaslamalı tadım yaparsanız, bu da bir çeşit Glenfiddich dikey tadımı olur. Ancak söylemem lazım ki bu bir öncekine göre daha “sığ” bir dikey tadım olarak kabul edilebilir.

Dikey tadım yaparken genellikle yaşı genç olandan büyük olana doğru tadım yapmak tercih edilse de, içilen mahsüllerin alkol oranlarını da göz ardı etmemek lazım. Doğru sıra hangisidir karar vermek zor ama ben kişisel olarak genç olandan yaşlıya doğru gitmeyi tercih ediyorum.

Öte yandan eğer sadece mahsüller aynı üreticiler farklı ise buna dikey tadım değil yatay tadım adı veriliyor. Yan Glenlivet 12, Glenfiddich 12 ve Glen Moray 12 şişelerini aynı tadım etkinliğinde tadarsanız bu size 12 yıl olgunlaştırılmış viskilerin genel karakteristiği hakkında bilgi veren yatay tadım etkinliği olur. Özetle söylemek gerekirse derin dikey tadımlar ciddi deneyim gerektiren görece daha pahallı maliyetlerle organize edilebilecek  tadımlarken, yatay tadımlar daha kolay ve ucuza daha genel bilgi almamıza yardımcı olacak tadım etkinlikleridir.

 

Bu yazıyı beğendiyseniz paylaşabilirsiniz

1 Comment

Yorum yapmak ister misiniz?